11 Gdańsk

Gdańsk – miasto, w którym Neptun pilnuje morza, bursztyn ma miliony lat, a historia czeka za każdym rogiem

Są miasta, do których jedzie się zobaczyć jeden konkretny zabytek, ale to nie jest Gdańsk.
Tutaj plan „tylko szybki spacer po centrum” ma mniej więcej takie szanse powodzenia jak wejście do sklepu z pocztówkami i kupienie tylko jednej.

W kolejnym wpisie z naszej podróżniczo-pocztówkowej serii House of Postcards ruszamy więc nad Bałtyk, ale tym razem nie będzie to wyłącznie opowieść o morzu.
Będzie o kupcach i astronomach, o bursztynie i wielkich statkach, o jednym z najsłynniejszych Neptunów w Polsce i oczywiście o pocztówkach.

Najpierw był port...
Historia Gdańska jest nierozerwalnie związana z wodą. Dzięki lokalizacji nad Bałtykiem i przy ujściu Motławy do Wisły sprawiło, że przez stulecia miasto rozwijało się dzięki handlowi. Statki przypływały tu z różnych części Europy, przywożąc towary, ludzi, języki, pomysły i kulturę.
Gdańsk należał również do Hanzy – potężnego związku miast handlowych Europy Północnej. Stał się jednym z najbogatszych i najważniejszych miast Rzeczypospolitej. Kiedy dzisiaj spacerujemy pomiędzy bogato zdobionymi kamienicami, łatwo zapomnieć, że ich reprezentacyjność nie była przypadkowa.
To było miasto kupców, a bogaci kupcy lubili pokazywać, że są...bogatymi kupcami. Stąd monumentalne fasady, reprezentacyjne wnętrza i architektura, która do dzisiaj sprawia, że aparat fotograficzny właściwie nie ma chwili odpoczynku.

Długi Targ
Jeżeli mielibyśmy wskazać miejsce, które najczęściej kojarzy się z Gdańskiem, Długi Targ miałby bardzo duże szanse wygrać. Kolorowe kamienice, Dwór Artusa, Fontanna Neptuna oraz Ratusz Głównego Miasta. No i oczywiście ten charakterystyczny klimat, dzięki któremu właściwie w każdym kierunku można zrobić piękne zdjęcie.
Długi Targ wraz z ulicą Długą stanowi część historycznego Traktu Królewskiego.
To właśnie tutaj znajdziemy jeden z najbardziej reprezentacyjnych zabytków miasta – Dwór Artusa. Jego początki sięgają średniowiecza, a przez stulecia był między innymi miejscem spotkań kupców i miejskich elit.

Neptun – najsłynniejszy mieszkaniec Długiego Targu
Gdańsk ma swój unikalny symbol - Neptuna.
Trudno wyobrazić sobie Długi Targ bez charakterystycznej postaci boga mórz z trójzębem.
Historia wodotrysków w tym miejscu jest starsza od obecnego Neptuna – źródła miejskie wspominają o fontannie na Długim Targu już w 1549 roku. Obecna Fontanna Neptuna powstała z inicjatywy burmistrza Bartłomieja Schachmanna w XVII wieku.
W mieście, którego potęga przez stulecia była związana z morzem i handlem morskim, trudno byłoby znaleźć lepszego kandydata. Jest to jeden z najczęściej fotografowanych elementów Gdańska, chociaż mamy wrażenie, że od kilkuset lat robi dokładnie tę samą minę 😉

Dwór Artusa
Skoro jesteśmy przy Neptunie, wystarczy odwrócić się w stronę Dworu Artusa i koniecznie zajrzeć do środka.
Właśnie tam znajduje się niezwykły, bogato zdobiony piec kaflowy. Ma 10,64 metra wysokości i składa się z 520 kafli. Muzeum Gdańska określa go jako największy piec kaflowy w Europie.
Sam Dwór Artusa był miejscem spotkań bractw mieszczańskich i kupców, uczt oraz wydarzeń miejskich, a później przez wiele lat mieściła się w nim giełda zbożowa.

Żuraw – symbol portowego Gdańska
Teraz ruszamy nad Motławę gdzie czeka kolejny bohater niezliczonej liczby pocztówek - Żuraw.
Charakterystyczna drewniana konstrukcja sprawia, że trudno pomylić go z jakimkolwiek innym zabytkiem. Przez wieki służył jako urządzenie portowe do przeładunku towarów i stawiania masztów na statkach, a jednocześnie pełnił funkcję bramy miejskiej. Dziś trudno wyobrazić sobie bez niego panoramę historycznego Gdańska.
Skoro jesteśmy przy Żurawiu...zróbcie mały eksperyment. Spróbujcie znaleźć stoisko z pocztówkami w Gdańsku, na którym nie ma ani jednej kartki z Żurawiem - powodzenia.

Bursztyn
Bałtyckie „złoto” od stuleci było ważnym towarem handlowym i materiałem wykorzystywanym przez rzemieślników. Dziś bursztyn znajdziecie w Gdańsku właściwie wszędzie:

• w biżuterii
• muzeach
• galeriach
• sklepach
• na straganach
• oczywiście również na pocztówkach.

Warto odwiedzić również gdańskie Muzeum Bursztynu, bo szybko okazuje się, że ten niepozorny materiał kryje znacznie więcej historii, niż mogłoby się wydawać. Jeśli znajdziecie kawałek bursztynu na plaży - oficjalnie gratulujemy, a nieoficjalnie trochę zazdrościmy. 😉

Jan Heweliusz
A teraz spójrzmy w górę ponieważ z Gdańskiem związany był Jan Heweliusz, jeden z najważniejszych astronomów XVII wieku. Obserwował niebo z własnego obserwatorium urządzonego na dachach gdańskich kamienic, tworzył mapy Księżyca, badał komety i prowadził niezwykle dokładne obserwacje astronomiczne. Co ciekawe, astronomia nie była jego jedynym zajęciem. Heweliusz pochodził z rodziny związanej z browarnictwem i sam również prowadził browar.

Fahrenheit? Tak, TEN Fahrenheit
Jeżeli nazwisko Fahrenheit kojarzy Wam się wyłącznie z temperaturą, mamy dla Was gdańską ciekawostkę. Daniel Gabriel Fahrenheit urodził się w Gdańsku w 1686 roku. Późniejszy fizyk i konstruktor przyrządów pomiarowych stworzył między innymi skalę temperatury, która do dziś jest używana przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych.

Westerplatte
Gdańsk ma jednak również miejsca przy których trudno przejść obojętnie, a jednym z nich jest Westerplatte. To miejsce-symbol początku II wojny światowej i bohaterskiej obrony polskiej Wojskowej Składnicy Tranzytowej we wrześniu 1939 roku. To zupełnie inna część opowieści o Gdańsku - nie kolorowa, nie wakacyjna. Jest to niezwykle ważne. Warto ją poznać, aby zrozumieć historię miasta i wydarzenia, które zmieniły losy milionów ludzi. Jeżeli planujecie odwiedziny obecnie, warto wcześniej sprawdzić organizację zwiedzania. Od lutego 2026 roku na Westerplatte trwa pierwszy etap inwestycji związanej z powstającym muzeum, co powoduje zmiany w dostępie do części terenu.

Poczta Polska w Gdańsku
1 września 1939 roku pracownicy Polskiego Urzędu Pocztowo-Telegraficznego nr 1 bronili budynku przed niemieckim atakiem. Dzisiaj działa tutaj Muzeum Poczty Polskiej w Gdańsku, będące oddziałem Muzeum Gdańska. Placówka gromadzi dokumenty, fotografie, rękopisy i eksponaty związane zarówno z działalnością Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku, jak i z obroną Poczty Polskiej oraz późniejszymi losami jej obrońców i ich rodzin.
Jeżeli kochacie historię poczty, znaczki, listy czy pocztówki, zdecydowanie warto zapisać to miejsce na swojej liście bo tutaj poczta przestaje być wyłącznie sposobem przesyłania wiadomości, staje się częścią wielkiej historii.

Stocznia Gdańska
Gdańsk odegrał również ogromną rolę w znacznie późniejszej historii Polski i Europy. W sierpniu 1980 roku w Stoczni Gdańskiej rozpoczął się strajk, który doprowadził do podpisania Porozumień Sierpniowych i narodzin NSZZ „Solidarność”. Dzisiaj okolice dawnej stoczni opowiadają zupełnie inną historię miasta niż Długi Targ, dlatego warto zobaczyć oba miejsca.

Elegancki Gdańsk dawnych kupców i przemysłowy , który stał się symbolem walki o wolność. A gdzie jest morze?! Gdańsk to przecież również plaże.

• Brzeźno
• Jelitkowo
• Sobieszewo

Jeśli więc po całym dniu zwiedzania Neptuna, Żurawia, muzeów i zabytków macie ochotę po prostu zdjąć buty i przejść się brzegiem Bałtyku to jest jedna z największych zalet Gdańska. Rano możecie zwiedzać kilkusetletnie zabytki, po południu oglądać statki ,a wieczorem siedzieć na plaży przy spektakularnym zachodzie słońca.

Czy wiecie, że...

• Fontanna Neptuna ma ponad 400 lat historii, a jeszcze wcześniejszy wodotrysk na Długim Targu wzmiankowano już w 1549 roku.
• Piec w Dworze Artusa ma 10,64 m wysokości i 520 kafli. Według Muzeum Gdańska jest największym piecem kaflowym w Europie.
• Jan Heweliusz prowadził obserwatorium astronomiczne na dachach swoich gdańskich kamienic.
• Daniel Gabriel Fahrenheit urodził się w Gdańsku – tak, chodzi dokładnie o tego Fahrenheita od skali temperatury.
• Westerplatte przed okresem militarnym pełniło również funkcje wypoczynkowe. Dopiero później miejsce zyskało charakter, z którym kojarzymy je przede wszystkim dzisiaj.
• Muzeum Poczty Polskiej działa od 1979 roku, a od 2003 jest oddziałem Muzeum Gdańska.

Gdańsk na pocztówkach
I tutaj zaczyna się część, którą szczególnie lubimy. Gdańsk jest fantastycznym miastem do oglądania na starych pocztówkach, to maleńka kapsuła czasu.

W House of Postcards znajdziecie różne pocztówki z Gdańskiem – od klasycznych widokówek po ilustracyjne i bardziej nietypowe projekty.

 

 

I jeśli wybieracie się do Gdańska, mamy dla Was zadanie. Kupcie kilka pocztówek, jedną zachowajcie, drugą wyślijcie komuś bliskiemu...a trzecią wyślijcie w świat przez Postcrossing. Być może właśnie ta jedna pocztówka sprawi, że kiedyś ten ktoś sam przyjedzie do Polski. 

I chyba właśnie w tym tkwi cała magia pocztówek.



Źródło: prywatne archiwum House of Postcards